Tự sự mùa sương

Trong cái tiết trời năm cũ chuẩn bị bước sang năm mới, làm cho tôi có nhiều cảm xúc, lòng dạ cứ lãng đãng như màn sương mai buổi sáng, ướt đẫm, mờ ảo và chiều chuộng bình minh.

Chẳng có gì hay ho bằng việc đi chợ buổi sáng sớm, chứng kiến mặt trời ló dạng xuyên màng sương suốt đoạn đường đi. Chỉ từ khi bắt đầu việc làm bánh mứt Tư Bông, tôi mới có dịp đón những bình minh đẹp đẽ như thế trên chính quê hương mình.

Vậy mà đã 3 năm trôi qua, cũng góp nhặt nhiều niềm vui và nước mắt với nó, trong đó hai điều cốt lõi mà tôi luôn nghĩ khi bắt đầu cho đến bây giờ vẫn là:

•             Duy trì và phát triển các sản phẩm truyền thống của quê hương
•            Tạo việc làm cho các chị em phụ nữ ở quê

Ở miền tây, cứ mỗi dịp Tết đến là các bà các mẹ làm chuối ngào ăn Tết. Ở nhà tôi, mẹ làm chuối khô mỗi khi chuối chín quá ăn không hết đành ép để dành. Mứt chuối ngào được làm từ chuối xiêm chín ép phơi khô cắt sợi ngào đường cùng với gừng, đậu phộng và mè. Tùy theo mỗi nhà mà có thể làm khác nhau một chút: thêm khóm (dứa), hoặc cà chua phơi khô hoặc dùng đường thốt nốt…

Mứt chuối ngào vị đậm đà nhưng gặp trở ngại là rất bất tiện khi dùng (phải dùng nĩa hoặc đũa mới gắp được), không phù hợp với nhịp sống hối hả bận rộn của xã hội hiện đại. Vì thế mà bà con mới cải tiến là dùng bánh tráng, bánh phồng hoặc bánh tráng sữa để cuộn mứt chuối ngào rồi cắt ra từng miếng nhỏ mà dùng. Nhờ có lớp bánh làm vỏ bên ngoài mà làm món chuối ngào đỡ ngọt hơn, tiện dụng hơn, có thể ăn trong dịp Tết, có thể ăn khi uống trà, ăn vặt buổi trưa hoặc ăn kèm buổi sáng.

Vì một cơ duyên ngẫu nhiên, tôi và mẹ bắt đầu tập tành kinh doanh món bánh mứt truyền thống này. Mẹ tôi chọn bánh phồng là lớp phủ ngoài, điều chỉnh công thức để không quá ngọt, để phù hợp với khẩu vị đại đa số người dùng, tôi chọn tên “Mứt chuối phồng” – theo cách gọi đơn giản của “mứt chuối cuộn bánh phồng”. Cho đến bây giờ, vị của nó vẫn được đánh giá là đậm chất miền Tây.

“Hương thơm chuối sứ nếp giòn

Món ngon của mẹ, hồn son quê nhà”

(bà 4 Bông)

Một ngày làm vài mẻ bánh, mẹ con, chị em trai gái hì hục tiếp tay nhau làm, tối tối ba tôi còn tiếp hàn miệng túi, bạn bè ở Saigon tiếp tay đặt hàng ủng hộ, góp ý… Dần dà, mẹ gọi thêm mấy chị trong xóm làm tiếp, từ vài ba người rồi lên tới 10 người, từ cái bếp gia đình có 1 lò, giờ với 10 cái bếp làm cùng 1 lúc. Hàng được khen không ít và hàng bị lỗi bị phàn nàn cũng chẳng kém. Kiên trì và cải tiến đến nay hàng hóa mới đang vào quá trình ổn định.

Những người phụ nữ ở quê – công nhân tại xưởng – chỉ có việc đồng áng ruộng rẫy, mùa xạ thì ra đồng dọn đất, lúa xanh mạ thì đi dặm cho đều, mùa gặt thì đi kéo rơm, nhà nào giỏi hơn thì trồng rẫy mang ra chợ bán hoặc bán cho các lái, người nào chịu đi xa thì đi theo lái làm khoai bên Vĩnh Long. Khi thì làm cho chính ruộng của mình, khi thì đi làm thuê ăn công nhật. Tôi là dân gốc lúa nhưng khi nhìn thấy họ lam lũ, tôi cũng thấy xót.

Hằng ngày, chưa đến 7h sáng là các chị em đã đến xưởng, khi mà họ đã dậy từ lúc 4h lo hết các việc trong nhà: đi chợ, nấu cơm, giặt giũ, lau dọn nhà, giở cơm cho con đi làm hoặc đi học… Cũng có những người gia đình khá giả, họ làm kiếm thêm lúc nhàn rỗi, cũng có chị em, họ là lao động chính nên họ chỉ có thể làm vào lúc cao điểm xưởng làm liên tục, mùa vắng họ phải tìm các công việc khác như giúp việc, trông trẻ, phụ quán, rửa chén… để có đủ thu nhập lo cho con cái đi học. Cho dù vì hoàn cảnh hay vì lý do khác, họ đều là những người yêu lao động. Họ làm việc, họ đùa giỡn, họ chia sẻ kinh nghiệm sống, họ giúp đỡ nhau, họ truyền sức mạnh cho những người phụ nữ yếu thế trở nên mạnh mẽ hơn trong gia đình họ, họ chia sẻ nỗi buồn cho nhau, họ chia sẻ các cơ hội việc làm cho nhau…

Vào làm tại xưởng, qua các câu chuyện họ chia sẻ với nhau, tôi hiểu hơn về thân phận, tôi lại càng muốn mình phải phát triển cho tốt cái guồng máy kinh doanh này để ít ra, tôi có thể tạo ra việc làm và niềm vui cho những người phụ nữ lân cận mình.

Với tôi, cái xưởng bánh cũng làm tôi trưởng thành hơn, cứ như 1 bà mẹ ôm 1 bầy con nhỏ nheo nhóc.

“Sinh con rồi mới sinh cha

Sinh cháu đầu lòng rồi mới sinh ông”

Mỗi khi gặp khó khăn và sự phản đối, tôi vừa khóc vừa quyết định bỏ cuộc thì chính thái độ yêu mến sản phẩm của khách hàng và cái trách nhiệm lại kéo tôi trở lại đường đua.

Tương lai là một ẩn số, tôi đã, đang và sẽ cố gắng để cho dù nhận được kết quả gì cũng không hối hận về những gì mình đã trải qua.

Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, 
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già, 

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất. 

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật, 
Không cho dài thời trẻ của nhân gian; 
Nói lam` chi rằng xuân vẫn tuần hoàn, 
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lạị 
                                         (Xuân Diệu)

Bao giờ đời ta nở hoa?

1. Tối qua bảo ngủ sớm, 10h30 tắt máy, lại khó ngủ, bật điện thoại đọc sách về Thiền của OSHO, ráng xong để tối nay đọc Lòng Trắc Ẩn - OSHO, 12h mới ngủ luôn. Hậu quả ghé mừng khai trương bạn Khanh trễ tới 1 tiếng, ghé vô hội chợ trễ 2 tiếng so với kế hoạch. My fault. Có thể cuộc đời mình luôn trễ nải là vì cái tính như vậy.

2. Chưa có hội chợ nào mà mềnh trông tới hết giờ như hội chợ này mặc dù thời gian đứng và bán hàng chỉ bằng 50% so với những cái khác: nó chỉ mở cửa đón khách từ 9AM đến 5PM (hội chợ khác thì từ 8AM đến 9PM). Hoặc là sức già đã cạn hoặc là nó là buổi hội chợ hiệu quả của phía bên mình. Vì kết quả là đến tối mình muốn tắt tiếng.

Tham gia hội chợ như thế mới đúng chứ!

3. Theo kế hoạch, mình dựa vào sự giúp đỡ của VCCI Cần Thơ, mình chỉ hỗ trợ bán hàng cùng với họ vì bên mình người mỏng nhưng cuối cùng người của họ mỏng hơn mình tưởng, chỉ có 2 em gái nhỏ mà hàng thì quá trời. Túm lại, tự lo cho cái 1 góc bé nhỏ của mình. 2 em ở gian hàng đối diện làm về nấm bào ngư, thấy hàng - nhận ra người, sang hỏi thăm: sao chị ko đứng ra ngoài phát brochure, sau chị ko bưng đĩa hàng mẫu ra ngoài mời người ta, sao chị in ít vậy... Mình chỉ túm lại rằng có mình chị làm ko xuể em ơi. Thế là 2 em đó lăng xăng quay qua tiếp luôn, rất nhiệt tinh và bán hàng khá chuyên nghiệp.

Nói về gian hàng nấm bào ngư của bên đó, gian hàng em chỉ làm 1 mặt hàng đơn giản là cung cấp các túi phôi đã cấy sẵn, bán cho người tiêu dùng mang về nhà tưới rồi thu hoạch ăn hàng ngày. Các em ấy ban đầu là tình nguyện viên của nhóm Tony Buổi Sáng Saigon, tết rồi có lấy hàng bên mình về bán, vì vậy thấy hàng tự nhiên là quen. Hàng ít, đơn giản nhưng đội ngũ của bên các em hùng hậu: 4-6 người. Hội chợ xong còn phải đi giao hàng nữa.

Tuổi trẻ như thế mới đúng là tuổi trẻ chứ.

4. Vô tình gian hàng bế bên và đối diện đều về nấm; nấm linh chi, nấm bào ngư. Cho nên thi thoảng mình hơi ngứa miệng xía sang, thi thoảng cảm thấy hối tiếc cho mình và mừng cho người ta đã làm được những thứ mà mình mơ ước.

5. Có ông khách người gốc Phi, hỏi về hàng của CLB, lúc đến hàng mình mình cũng lanh lẹ hớn hở nói chuyện này nọ, ổng hỏi: mày học tiếng Anh ở đâu vậy? Mình cũng trả lời: từ cv của tui, từ sếp của tui, sếp cũ sếp mới, sếp mỹ sếp ice, từ trường đại học của tui... Trả lời xong, tự dưng mình nghĩ: hay ổng nói shock mình ta.

Chỗ đứng của tui ở đâu, là 1 môi trường như thế này hay nồi niêu xoang chảo? Tui rất thích làm bếp nhưng có lẽ tuổi tui và tuổi ông Táo ko hạp nhau cho lắm.

Bao giờ đời ta nở hoa? Hay chỉ cần cười tươi như hoa mỗi ngày là được?!

Nghệ thuật bán hàng (st)

Khách hàng hỏi “ớt có cay không”, thì trả lời sao bây giờ?

Những người bán ớt sẽ luôn gặp phải câu hỏi như thế này, “ớt của anh (chị) có cay không?”, gặp câu hỏi như thế thì phải trả lời sao đây nhỉ?

Nếu nói cay, những người sợ cay, họ sẽ bỏ đi ngay; còn nếu bảo không cay, cũng có thể khách hàng lại là người thích ăn cay, như vậy việc làm ăn lại gặp rủi ro.

Một ngày kia, không có việc gì làm, tôi đến đứng bên cạnh chiếc xe ba gác của một chị bán ớt, thử xem chị ấy giải quyết hai vấn đề hoàn toàn tương phản này như thế nào. Nhân lúc không có người đến mua, tôi cố làm ra vẻ thông minh mà nói với chị ấy rằng:

“Chị hãy chia số ớt này thành hai đống đi, nếu có người muốn mua cay thì cho họ đống này, còn nếu không, thì cho họ đống kia”.

Chị bán ớt cười với tôi, dịu dàng nói: “Không cần đâu!”

Đang nói thì một người đến mua, và điều thần kỳ đã xảy ra, rốt cuộc bà chủ đã nói thế nào nhỉ? Hãy mau xem tiếp…..

Quả nhiên chính là hỏi câu đó: “Ớt của chị có cay không?”

Chị bán ớt rất chắc chắn mà bảo khách hàng rằng: “Màu đậm thì cay, còn nhạt thì không cay!”

Người mua ngỡ là thật, chọn xong liền trả tiền, vui lòng mà đi.

Chẳng mấy chốc, những quả ớt có màu nhạt chẳng còn lại bao nhiêu.

Lại có khách hàng đến, vẫn là câu hỏi đó: “Ớt của chị có cay không?”

Chị bán ớt nhìn vào số ớt của mình một cái, liền mở miệng nói …..

Lần này bà chủ trả lời: “Ớt dài thì cay, ớt ngắn không cay!”

Quả nhiên, nguời mua liền dựa theo tiêu chuẩn phân loại của chị mà bắt đầu chọn lựa.

Kết quả lần này chính là, ớt dài rất nhanh đã hết sạch.

Nhìn những quả ớt vừa ngắn vừa đậm màu còn sót lại, trong lòng tôi nghĩ :

“Lần này xem chị còn nói thế nào đây?”

Tuy thế, khi một khách hàng khác hỏi: “Ớt có cay không?”

Chị bán ớt hoàn toàn tự tin mà trả lời rằng: “Vỏ cứng thì cay, vỏ mềm không cay!”.

Tôi thầm bội phục, không phải vậy sao, bị mặt trời phơi cả nửa ngày trời, quả thực có rất nhiều quả ớt vì mất nước mà trở nêm mềm nhũn đi. Chị bán ớt bán xong số ớt của mình, trước khi đi, chị nói với tôi rằng: “Cách mà cậu nói đó, thật ra những người bán ớt chúng tôi đều biết cả, còn cách của tôi thì chỉ có mình tôi biết thôi”.

Thật là thần kỳ vậy!

Thật ra bạn có bao giờ nghĩ rằng, những gì bạn bán đi không phải là hàng hóa, mà lại chính là …….

1. Đối với những khách hàng lạ, điều cần bán đi chính là sự lễ phép.

2. Đối với những khách hàng quen thuộc, điều cần bán đi chính là sự nhiệt tình.

3. Đối với những khách hàng nóng tính, điều bán đi chính là hiệu suất.

4. Đối với những khách hàng ngạo mạn, điều thật sự bán đi chính là lòng nhẫn nại.

5. Đối với những người có tiền, điều mà bạn bán đi chính là sự tôn quý.

6. Đối với những người nghèo khổ, điều bán đi chính là lợi ích thiết thực.

7. Đối với những người thời thượng, điều bán đi chính là sự sang trọng.

8. Đối với những người chuyên nghiệp, điều mà bạn bán đi chính là sự chuyên nghiệp.

9. Đối với những người hào sảng, điều mà bạn bán đi chính là sự phóng khoáng.

10. Đối với những người keo kiệt, điều thật sự bán đi chính là lợi ích.

11. Đối với những người sống hưởng thụ, điều cần bán đi chính là sự phục vụ.

12. Đối với những người hư vinh, điều bán đi chính là vinh dự.

13. Đối với những người hay bắt bẻ, điều bán đi chính là sự tinh tế.

14. Đối với những người hiền lành, điều cần bán đi chính là sự chân thành.

15. Đối với những người hay do dự, điều thật sự cần bán đi chính là sự đảm bảo.

Nếu như bạn muốn bán đi những sản phẩm của mình, có phải bạn thường hay nói với người tiêu dùng rằng sản phẩm của mình tốt như thế nào, sản phẩm của bạn có gì khác với những thứ khác, và sản phẩm của bạn rẻ như thế nào. Nếu như bạn bán hàng đều là dựa theo những cách này, thì bạn sẽ phát hiện rằng nhất định mình sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn.

“Công ty bán hàng hóa như thế nào, thường thường so với việc công ty bán những sản phẩm gì cũng quan trọng như nhau”

Đừng có vừa mới bắt đầu đã vội vàng bán sản phẩm, mà trước hết cần phải hỏi rõ vấn đề, nghe xem tiềm ẩn bên trong khách hàng cần những gì. Một khi biết được những yêu cầu tiềm ẩn bên trong của khách hàng, vậy thì việc bán hàng sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.